“Έχουμε τις εξόδους και τις εισόδους μας. Κι’ όσο διαρκεί ο βίος μας, παίζουμε πολλούς ρόλους”.
Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, “Όπως σάς αρέσει”, Πράξη 2, Σκηνή 7
Στον κόσμο των επιχειρήσεων, η επόμενή σας παρουσίαση μπορεί να σας αλλάξει τη ζωή. Μια επιτυχημένη παρουσίαση μπορεί να οδηγήσει σε νέα συμβόλαια, καλύτερες τιμές ή γενναίες χορηγίες. Το επιχειρείν δεν περιορίζεται στη δημιουργία νέων προιόντων, στην εκπόνηση επιχειρηματικών σχεδίων ή στη διαχείριση προσωπικού. Απαιτεί την ικανότητα να παρουσιάζετε αποτελεσματικά τις ιδέες σας. Να πείθετε το κοινό να επιλέξει τα προϊόντα σας, αλλά και να εμπνέετε τους συνεργάτες σας.
Ίσως ακουστεί κάπως υπερβολικό, αλλά για να διατηρήσετε τη θέση σας, όπως και για να εξελιχθείτε στο απαιτητικό πεδίο των επιχειρήσεων, είναι απαραίτητο να παρουσιάζετε ικανοποιητικά, ώστε να πείθετε. Πρέπει, παρουσιάζοντας, να αφήνετε το ακροατήριό σας γόνιμα ενθουσιασμένο και να το οδηγείτε στην κατεύθυνση που επιθυμείτε.
Είναι γνωστό ότι η ομιλία μπροστά σε ακροατήριο δημιουργεί στον ομιλούντα μεγάλο άγχος. Παρότι η ομιλία είναι μια λειτουργία που μεταχειριζόμαστε κάθε μέρα, το να ανεβεί κανείς στο βάθρο και να μιλήσει μπροστά σε κοινό αλλάζει εντελώς τον τρόπο αντίληψης του εαυτού του και, πολύ συχνά, περιορίζει δραστικά την εκφραστικότητά του.
Αν λοιπόν, επιθυμείτε να υπερβείτε το εμπόδιο του άγχους, μετατρέποντας την παρουσίασή σας από κάτι στενό και εκφοβιστικό σε κάτι ευρύ και ευχάριστο, δεν έχετε παρά να ακολουθήσετε τα παρακάτω:
Κάντε μια αναδρομή
Πριν προσπαθήσετε να πείσετε οποιονδήποτε, βεβαιωθείτε πως είστε ο ίδιος πεπεισμένος για την αξία των λόγων σας. Πριν αντιμετωπίσετε το κοινό, αλλά, κυρίως, πριν ασχοληθείτε με το τεχνικό σκέλος του λόγου, αναρωτηθείτε αν νοιώθετε εσείς πρώτος τον ενθουσιασμό που θέλετε να μεταδώσετε. Φέρτε στον νου σας την τελευταία φορά που διηγηθήκατε στους φίλους σας κάτι σημαντικό και ενδιαφέρον, ευχάριστο, τρομακτικό ή λυπηρό. Μπορείτε να ανακαλέσετε στη μνήμη σας πόσο ισχυρή ήταν για σας η ανάγκη της επικοινωνίας; Μπορείτε να θυμηθείτε πώς νοιώθατε και πώς όλη σας η φύση ακτινοβολούσε αυτή την επιθυμία; Πόσο εκφραστικό ήταν το σώμα σας, πόσο εύγλωττα κινούσατε τα χέρια, πόσο ηχηρή ήταν η φωνή σας, πόσο φυσική ήταν η επικοινωνία; Σ’ αυτήν ακριβώς την κατάσταση πρέπει να ξαναβρεθείτε!
Προετοιμαστείτε για την παρουσίαση
Γνωρίστε το αντικείμενο σε όσο γίνεται μεγαλύτερο βάθος, στην παραμικρή του λεπτομέρεια. Τακτοποιήστε τις σκέψεις σας και αναρωτηθείτε: Μπορείτε, άραγε να απαντήσετε σε κάθε ερώτηση σε σχέση με το αντικείμενό σας, ακόμη και κακόβουλη;
Ποιες ερωτήσεις; Μα αυτές που εσείς οι ίδιοι θα θέτατε αν ήσασταν στο ακροατήριο και επιθυμούσατε πλήρη ενημέρωση. Μπορείτε να καλύψετε όλα τα πιθανά σενάρια; Μιλώντας για παρουσιάσεις σε ακροατήριο, τίποτα δεν είναι πιο κατευναστικό από τη γνώση εις βάθος του αντικειμένου.
Γνωρίστε το κοινό σας
Πριν αρχίσετε την ομιλία σας, βεβαιωθείτε ότι γνωρίζετε το ακροατήριό σας. Ποιοι είναι; Ποιες άραγε είναι οι επιθυμίες και οι φόβοι τους; Τι προσδοκούν να μάθουν από εσάς; Αν δεν γνωρίζετε τι θέλει το κοινό σας, πώς θα προσανατολίσετε θετικά την ομιλία σας; Όσο καλύτερα γνωρίζετε τι τους κινητοποιεί και τι τους περιορίζει, τόσο καλύτερος ομιλητής θα είστε.
Αυτοπεριοριστείτε
Μπορείτε, ασφαλώς, να μιλάτε για ώρες γι’ αυτά που σας αρέσουν, αλλά καλό θα ήταν να το αποφύγετε. Σκοπός των παρουσιάσεων είναι να εκπαιδεύουν, να πληροφορούν και να ξυπνούν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα, όχι να κάνουν το κοινό να πλήττει. Το σημαντικό είναι να βρείτε μια ισορροπία ανάμεσα σ’ αυτά που σας ενθουσιάζουν, μη ξεχνώντας, ωστόσο, τη διάρκεια της ομιλίας σας. Παραθέστε τόσες μόνο πληροφορίες, όσο να ερεθίσετε την ανάγκη του κοινού για περισσότερες, δημιουργώντας αφορμές για προβληματισμό και την επιθυμία να συμμετάσχουν στην επόμενή σας παρουσίαση!
Εκθέστε τον εαυτό σας
Μην αφήνετε την προσωπικότητά σας εκτός παιδιάς. Οι άνθρωποι χρειάζονται προσωπική επαφή με την εταιρεία σας. Έχουν την ανάγκη να συνεργάζονται με πρόσωπα, αντί για έναν απρόσωπο φορέα και το πρόσωπο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είστε εσείς! Χρησιμοποιήστε (με φειδώ) προσωπικές ιστορίες και παραδείγματα που υπογραμμίζουν και φωτίζουν τις ιδέες σας. Θυμηθείτε. Το κοινό θα συνδεθεί με εσάς, προτού το απασχολήσουν οι απόψεις σας.
Κάντε πρόβα για την παρουσίαση
Γίνετε – λιγάκι – ηθοποιοί. Απομονωθείτε σ’ ένα ήσυχο περιβάλλον και οραματιστείτε αυτά που θα επιθυμούσατε να συμβούν. Με τα μάτια της φαντασίας σας, δέστε τον εαυτό σας να ανεβαίνει στο βάθρο, να απευθύνει χαιρετισμό, να αυτοπαρουσιάζεται, να προχωρά στην ομιλία του με αυτοπεποίθηση. Δέστε το κοινό να αντιδρά θετικά, με τα μάτια του να σας ενθαρρύνουν. Δέστε το να σας απευθύνει ερωτήσεις και χαρείτε τις ακριβείς και καίριες απαντήσεις σας. Απολαύστε το αίσθημα της επιτυχίας. Επαναλάβετε. Θα εκπλαγείτε από το πόσο θετικά θα επιδράσει ο οραματισμός αυτός στις πραγματικές συνθήκες.
Συνδεθείτε
Κοιτάξτε το κοινό στα μάτια. Πολλοί επιχειρηματίες, ειδικά όταν απευθύνονται σε πιθανούς επενδυτές, δοκιμάζουν αρκετά αυτά που θέλουν να πουν, δεν απευθύνονται όμως στο ακροατήριο κοιτώντας το στα μάτια. Η οπτική επαφή ακτινοβολεί αυτοπεποίθηση και δημιουργεί αίσθημα εμπιστοσύνης. Μην επικεντρώνεστε όμως σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Όπως όταν διηγείστε μια ιστορία στο φιλικό σας περιβάλλον, αφήστε το βλέμμα σας να αγκαλιάσει όλη την αίθουσα, μένοντας πότε-πότε σε ένα πρόσωπο λίγο περισσότερο. Αυτό που πρέπει πρώτιστα να σας απασχολεί είναι η “ανάγκη της επικοινωνίας”. Αυτή και μόνον αυτή θα δώσει στο σώμα το σφρίγος, στα μάτια τη λάμψη, στο πρόσωπο την έκφραση, στη φωνή τις αποχρώσεις.
Ελέγξτε τον φόβο
Πώς; Αποστηθίστε τη φράση: “Η ανάγκη μου για επικοινωνία είναι ισχυρότερη από αυτό που με εμποδίζει”. Μην επαναλαμβάνετε λοιπόν νοερά, “Χαλάρωσε – Χαλάρωσε – Χαλάρωσε”! Γνωρίζετε πολύ καλά ότι δεν έχει αποτέλεσμα. Αντ’ αυτού, επικεντρωθείτε στην ανάγκη να μοιραστείτε με το ακροατήριό σας αυτό που αγαπάτε και αφήστε την ύπαρξή σας να ακτινοβολεί αυτή την ανάγκη.
Μην ξεχάσετε να αναπνέετε
Πολλοί ομιλητές φοβούνται ότι αν πάρουν μια δροσερή, χορταστική ανάσα στη διάρκεια της ομιλίας τους, αυτό θα δημιουργήσει κενό, και το ακροατήριο θα χάσει τον ειρμό. Δεν αναπνέουν, λοιπόν, σωστά, με αποτέλεσμα να κλιμακώνεται το άγχος τους, με προφανή αντίκτυπο στην ποιότητα της ομιλίας τους. Ο ομιλητής που δεν αναπνέει, μεταφέρει το άγχος του στο κοινό και το κάνει να ανησυχεί, με αποτέλεσμα να μην τον παρακολουθεί. Ο ομιλητής που αναπνέει ρηχά και ψηλά στο στήθος πυροδοτεί το συναίσθημα του φόβου, το οποίο, ακριβώς έτσι, εκφράζεται στο ανθρώπινο σώμα.
Στιλβώστε τις λέξεις
Δώστε χώρο ζωτικό στις συλλαβές όταν γίνεται η παρουσίαση. Μιλήστε καθαρά, αρθρώστε σωστά. Δώστε στα σύμφωνα οξύτητα και στα φωνήεντα εύρος. Παρόλα αυτά, προτού αποκτήσετε εμμονή στην καθαρότητα της άρθρωσης, θυμηθείτε ότι αυτό το στοιχείο έρχεται τελευταίο στη λίστα των πρακτέων. Επαναλαμβάνω: Αυτό που έχει σημασία, είναι “Η ανάγκη της επικοινωνίας”.
Προσλάβετε έναν ειδικό της φωνής
Οι επιχειρηματίες, όπως οι πολιτικοί και οι εκπαιδευτικοί, είναι απαραίτητο συνεχώς να εξασκούν και να οξύνουν τα λεκτικά – φωνητικά τους όπλα. Ακόμα κι αν ένας ειδικός της ομιλίας δεν σας μάθει τίποτα καινούργιο, θα ισχυροποιήσει μέσα σας την αυτοεκτίμηση και τη βεβαιότητα του ότι οι ιδέες σας είναι καθαρές, έχουν ειρμό και είναι επικοινωνήσιμες. Ότι αξίζει, δηλαδή, τον κόπο, κάποιος να δαπανήσει αναντικατάστατο χρόνο από τη ζωή του για να παρακολουθήσει την ομιλία σας.
*Του Κωστή Σφυρικίδη, καθηγητή Αγωγής του Λόγου, πιστοποιημένου κατά το σύστημα Linklater, επικεφαλής της Σχολής Λόγου του Ωδείου Αθηνών.
