Για να γίνεις επιχειρηματίας, πρέπει να αλλάξεις

Tου Paul Kidner
Γενικός Διευθυντής του The People's Trust
Είναι executive coach με εικοσαετή επαγγελματική εμπειρία στον χώρο της επιχειρηματικής ανάπτυξης.


Είναι γεγονός. Ο επιχειρηματίας ούτε γεννιέται, ούτε γίνεται. Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι «μεταμορφώνονται» σε επιχειρηματίες.

Σήμερα είχα την ξεχωριστή χαρά να συναντηθώ με έναν επιχειρηματία που είχα γνωρίσει πριν τρία χρόνια. Είχε μία μεγάλη αγάπη, τους ελαιώνες του. Από το ελαιόλαδο που εξήγαγε και χρησιμοποιώντας τα άγρια βότανα και μπαχαρικά που φύτρωναν στους γύρω λόφους έφτιαχνε παραδοσιακά σαπούνια. Όταν τον πρωτογνώρισα, δεν είχε ιδέα πώς να στήσει μια επιχείρηση, όμως το ήθελε πάρα πολύ και μετά από πολλή δουλειά, με ενδοσκόπηση και κουράγιο, τα κατάφερε. Τρία χρόνια αργότερα, πίνοντας τον καφέ μας, μου περιέγραφε ενθουσιασμένος τα επόμενα βήματά του για την ανάπτυξη και επέκταση της επιχείρησής του. Με αυτήν την αφορμή αναρωτήθηκα για άλλη μια φορά αν οι επιχειρηματίες γεννιούνται ή γίνονται. Μήπως χάνουμε τον χρόνο μας προσπαθώντας να υποστηρίξουμε ανθρώπους που δεν πρόκειται να τα καταφέρουν ποτέ; Η απάντηση βρισκόταν ακριβώς μπροστά μου. Σε έναν άνθρωπο που αφομοίωσε όλα όσα μπορέσαμε να του προσφέρουμε και μετέτρεψε τον εαυτό του από έναν παθιασμένο ερασιτέχνη σε κάποιον που τώρα συζητά για την ανάπτυξη της επιχείρησής του.

Ενισχύοντας τους επιχειρηματίες του αύριο!

Τι μπορούμε εμείς, λοιπόν, να κάνουμε ως φορείς μικροχρηματοδότησης που έχουν τη δυνατότητα να υποστηρίξουν μια τέτοια μεταμόρφωση; Η απάντηση πρωτίστως είναι «να ακούμε». Ακούστε τι χρειάζονται οι πελάτες - ξέρουν τι χρειάζονται. Μερικές φορές θέλουν απλώς καφέ και κουβέντα. Τους αρκεί που κάποιος νοιάζεται αρκετά ώστε να τους ακούσει, να προτείνει ιδέες και να τους συμβουλεύσει ακόμη και για τα αυτονόητα -τα οποία, έστω κι αν τα γνωρίζουν, έχουν ανάγκη να τα ακούσουν για να ξεπεράσουν τους φόβους τους και να κάνουν το επόμενο βήμα.
Το να είσαι επιχειρηματίας απαιτεί ευελιξία και εξοικείωση με την αβεβαιότητα. Δεν υπάρχει μηνιαίος μισθός, δεν υπάρχει καμία σιγουριά ότι η επιχείρησή σου θα γίνει κερδοφόρα και, εν τέλει, δεν είναι κάτι που διδάσκεται. Μπορείς να αποκτήσεις τεχνικές δεξιότητες (π.χ. εκπαίδευση σε μάρκετινγκ ή χρηματοδότηση), αλλά μόνον όταν μάθεις πώς να διαχειρίζεσαι απειλές, να αξιοποιείς ευκαιρίες και να απολαμβάνεις την ένταση της αβεβαιότητας θα μπορέσεις να κάνεις τις απαιτούμενες αλλαγές ώστε να γίνεις εσύ ο ηγέτης που θα εμπνεύσει τους άλλους, ξεκινώντας από μια ιδέα.

Το ξεκίνημα είναι υποτιμημένο

Το πρώτο βήμα είναι το πιο δύσκολο, διότι απαιτεί να υπερβείς αυτό που είσαι και να αγκαλιάσεις μια εντελώς νέα πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα που δεν αποτελεί στέρεο έδαφος, αλλά μια θάλασσα στην οποία μόλις έριξες το ιστιοπλοϊκό που έφτιαξες μόνος σου. Θα μπάσει νερά; Θα ταξιδέψει; Θα καταφέρει να φτάσει στο επόμενο μεγάλο νησί; Δεν θα είσαι ποτέ επαρκώς προετοιμασμένος για ένα τέτοιο ταξίδι. Δεν θα έχεις ποτέ όλες τις απαντήσεις, επειδή δε γνωρίζεις καν ποιες θα είναι οι ερωτήσεις. Μπορεί να εξαντλήσεις όλα τα περιθώρια διερεύνησης, αλλά μέχρι να έχεις τα κότσια να μπεις στη θάλασσα και να κάνεις την πρώτη σου πώληση (και να συνεχίσεις να τις κάνεις, με συνέπεια), δεν θα είσαι σίγουρος για τίποτα.

Αν όχι χρήματα, τότε τι;

Ακούω συχνά ότι ένας επιχειρηματίας δεν εξαρτάται από τα χρήματα. Άρχισα να κατανοώ το γιατί, όταν βίωσα ο ίδιος την επιχειρηματική αποτυχία. Όταν στην πορεία προκύπτουν δυσκολίες οι οποίες παραμένουν για μεγάλες χρονικές περιόδους, συχνά η αναζήτηση χρημάτων δεν αρκεί για να σε κινητοποιεί και να σε κάνει να σηκώνεσαι κάθε πρωί από το κρεβάτι -διότι τέτοιες στιγμές θα έρθουν αναμφισβήτητα. Οι ευκαιρίες είναι άφθονες. Όλοι θέλουν να προσλάβουν έναν άνθρωπο με επιχειρηματικό πνεύμα. Οι επιχειρηματίες είναι εύστροφοι, βρίσκουν δημιουργικές λύσεις, μπορούν να «πουλήσουν» είτε τους εαυτούς τους είτε ένα προϊόν. Με άλλα λόγια, ευκαιρίες υπάρχουν παντού για τέτοιους ανθρώπους. Επομένως, αν δεν είσαι πραγματικά παθιασμένος με την επιχείρησή σου, είναι πιθανό να στραφείς σε κάτι διαφορετικό. Τι επιδιώκει, λοιπόν, ένας επιχειρηματίας; Πρόσφατα, παρακολούθησα μια υπέροχη παρουσίαση ενός δραστήριου επιχειρηματία που έδωσε την ιδανική απάντηση. "Γνώση", είπε. "Η γνώση είναι αυτό που επιδιώκουμε να οικοδομήσουμε ως επιχειρηματίες. Τα χρήματα έρχονται και φεύγουν, αλλά με το πέρασμα του χρόνου, μέσα από τις επιτυχίες και τις αποτυχίες μας, αποκτούμε γνώση. Αυτό είναι που μετατρέπεται τελικά σε βιώσιμο εισόδημα." Πράγματι, αυτό διακρίνει τον επιχειρηματία από τους υπόλοιπους επαγγελματίες. Αποτελεί τη βάση του επιχειρηματικού κόσμου, αυτή που χτίζει κάτι ξεκινώντας μόνον από μια ιδέα -δοκιμάζοντας και τροποποιώντας κάτι υποθετικό, μέχρι το πείραμα να αποφέρει αποτελέσματα. Η λέξη-κλειδί είναι η αποτυχία. Η ίδια η επιστήμη βασίζεται στον κανόνα της αποτυχίας και του αποκλεισμού. Αντίστοιχα, στον χώρο των επιχειρήσεων πρέπει κανείς να δημιουργεί την υποδομή που θα του επιτρέπει να αποτυγχάνει γρήγορα για να πειραματιστεί, να κάνει υπολογισμούς και να μάθει, ώστε να έχει τη δυνατότητα να ανατρέπει άμεσα δύσκολες καταστάσεις και να επιβιώνει. Χρειάζεται επιμονή για να δημιουργήσει κανείς κάτι από μια ιδέα -όντας διατεθειμένος να κάνει αλλαγές- και να επωφελείται από τις αληθινές ευκαιρίες. Όχι τις υποτιθέμενες, αλλά τις πραγματικές. Τα τελευταία πέντε χρόνια δεν έχω δει ούτε ένα επιχειρηματικό σχέδιο να παραμένει σταθερό από τη στιγμή που «βγαίνει» στην αγορά. Για να επανέλθω στη μεταφορά που χρησιμοποίησα προηγουμένως, δεν θα καταφέρετε ποτέ να σαλπάρετε από το ένα νησί στο άλλο, ταξιδεύοντας μόνον σε ευθεία πλεύση.

Ποιος μπορεί να βοηθήσει;

Οι πάντες. Χρησιμοποιήστε τις διασυνδέσεις σας και δημιουργήστε νέες. Όχι μέσω των σχετικών εργασιακών-κοινωνικών κόμβων (αυτά ίσως σας προσφέρουν άλλα οφέλη), αλλά με ανθρώπους της αγοράς. Αναζητήστε βοήθεια. Θα τη χρειαστείτε. Μάθετε. Και τέλος, κατά τη γνώμη μου, βρείτε έναν καλό coach. Όταν το προτείνω αυτό, με ρωτούν δύο πράγματα: πρώτον γιατί χρειάζομαι coach και δεύτερον ποια είναι η διαφορά μεταξύ ενός μέντορα, ενός συμβούλου και του coach; O μέντορας παρέχει καθοδήγηση μέσω της εμπειρίας του και της γνώσης μιας συγκεκριμένης αγοράς, ενός κλάδου ή ενός εξειδικευμένου τομέα. Η μελέτη του Harvard Business Review μού έδωσε την καλύτερη απάντηση για τη διαφορά μεταξύ ενός συμβούλου και ενός coach, με πρόσθετο πλεονέκτημα τη διαφοροποίηση της εκπαίδευσης από τη θεραπεία:
https://hbr.org/2009/01/what-can-coaches-do-for-you Ο coach θα σε βοηθήσει να παραμείνεις προσηλωμένος στις επιδιώξεις σου. Θα σε καθοδηγήσει να ορίσεις τους στόχους σου και να τους προσεγγίσεις. Ένας καλός coach ακούει. Ένας καλός coach θα ζητήσει, επίσης, να υπογράψετε ένα συμφωνητικό που θα καθορίζει το πλαίσιο της συνεργασίας σας. Αυτό θα δημιουργήσει μια ξεκάθαρη κατευθυντήρια γραμμή που καθορίζει τι μπορούν coach και coachee να περιμένουν ο ένας από τον άλλον. Η πιστοποίηση δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση. Υπάρχουν πολλοί καλοί και έμπειροι επαγγελματίες οι οποίοι δεν κατέχουν πιστοποίηση από κάποιο συγκεκριμένο ίδρυμα. Αντίθετα, υπάρχουν «κακοί» επαγγελματίες που είναι, ωστόσο, πιστοποιημένοι. Το πιο σημαντικό είναι να δημιουργήσετε με τον εκπαιδευτή σας μια εποικοδομητική σχέση και ανοιχτή επικοινωνία ώστε να μάθετε και να αναπτυχθείτε. Δεν βρίσκεστε σε κάποιο forum όπου καλείστε να αναδείξετε όλα τα επιτεύγματά σας ή σε ένα μέρος για να διαμαρτυρηθείτε για όλα και για όλους. Πρόκειται για μια άσκηση ενδοσκόπησης σε έναν χώρο που θα επιτρέψει την αβίαστη και ειλικρινή ανατροφοδότηση, η οποία με τη σειρά της θα συμβάλλει στη συνειδητοποίηση των αδυναμιών σας και θα οδηγήσει την παραγωγικότητά σας στο επόμενο επίπεδο. Θα σας κάνει να σκέφτεστε και να ενεργείτε σαν επιχειρηματίας. Τελικά, εσείς οι ίδιοι είστε υπεύθυνοι για το έργο σας και την προσπάθεια που καταβάλλετε. Δεν θα δείτε έναν προπονητή κολύμβησης να κολυμπά για τους αθλητές του. Εσείς είστε ο αθλητής που διαθέτει το ταλέντο αλλά και το κίνητρο. Ο coach στέκεται στο περιθώριο, παρατηρώντας, παρέχοντας ανατροφοδότηση, βελτιώνοντας τις ικανότητές σας, δίνοντάς σας νέα προοπτική και βοηθώντας σας να βελτιώσετε την τεχνική σας. Οι εκπαιδευτές ανθρώπινου δυναμικού των εταιριών συνεργάζονται συχνά με στελέχη υψηλών δυνατοτήτων, τα οποία έχουν ξεχωρίσει οι διευθυντές τους ως ισχυρούς υποψηφίους για εν δυνάμει διευθυντικές θέσεις. Πρόκειται για άτομα εξαιρετικού ακαδημαϊκού επιπέδου, επιτυχημένα όσον αφορά την απόδοση και την παραγωγικότητά τους. Είναι ευφυείς και ικανοί άνθρωποι που νιώθουν άνετα σε περιβάλλοντα που λειτουργούν με κανόνες και συνήθως ανταποκρίνονται στις προκλήσεις τις Διοίκησης, ξεπερνώντας τις προσδοκίες της. Ωστόσο, τέτοια στελέχη συχνά δεν μπορούν να διαχειριστούν δημιουργικά τα λάθη και την αποτυχία, με αποτέλεσμα να οδηγούνται στο περιθώριο και, τελικά, στο σπίτι τους. Στον αντίποδα, οι ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων αποτελούν μια διαφορετική κατηγορία. Όπως προανέφερα, οι επιχειρηματίες αντιμετωπίζουν συχνά αποτυχίες, βιώνουν απόπειρες που δεν είχαν το επιθυμητό αποτέλεσμα και βλέπουν πως από τα πράγματα που κάνουν καθημερινά στην επιχείρησή τους ορισμένα πετυχαίνουν και άλλα όχι. Έτσι, καλούνται διαρκώς να επανεξετάσουν τις αποτυχίες τους, να βελτιώσουν τις διαδικασίες τους και να ανακαλύψουν τα όριά τους - κι αυτό είναι ένα πολύ δύσκολο έργο. Είναι μια δουλειά που απαιτεί συνεχή ενδοσκόπηση, ωστόσο ανατροφοδοτεί την επιχείρηση και συχνά οδηγεί στην επιτυχία. Οι επιχειρηματίες αντιμετωπίζουν δύσκολες και πολύπλοκες προκλήσεις σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, όπου τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο ή ασφαλές. Τις περισσότερες φορές, η ηγεσία μιας επιχείρησης είναι μοναχική υπόθεση. Στις δύσκολες μέρες, δεν έχεις πού να στραφείς. Εδώ είναι που αναλαμβάνει δράση ο coach, παρέχοντας στήριξη στον επιχειρηματία και βοηθώντας τον να διευρύνει τα όρια των δυνατοτήτων της επιχείρησής του. Μισώ την έκφραση "αναζήτηση ιδεών," καθώς κάνει την εξερεύνηση των δυνατοτήτων και των ευκαιριών να ακούγεται πολύ ασήμαντη. Στην πραγματικότητα, η επιτυχία οφείλεται συχνότερα σε σταδιακές βελτιώσεις κάθε πτυχής της επιχείρησης, παρά σε μια τεράστια, ενιαία αλλαγή. Ο σωστός coach διαθέτει την ικανότητα να εντοπίσει πού βρίσκονται οι δυσκολίες σας και μαζί να σχεδιάσετε νέους δρόμους προς την επιτυχία.